Spellen voor slechtzienden: schaken en de beste aangepaste gezelschapsspellen
Een goed spel voor slechtzienden herken je aan drie dingen: sterk contrast tussen de onderdelen, grote stukken of grote letters, en verlichting zonder weerkaatsing. Schaken voldoet goed aan deze criteria met een groot, contrastrijk schaakbord. Ook andere spellen zijn geschikt: kaarten met grote letters, dominostenen, puzzels met grote stukken.
De criteria voor een spel dat geschikt is bij slechtziendheid
Slechtziendheid kan heel verschillend zijn: beschadigd centraal zicht, ingeperkt gezichtsveld, verblinding, zwakke waarneming van contrasten. De volgende criteria helpen in de meeste gevallen.
- Contrast: zwarte en witte onderdelen in plaats van grijs of bruin, duidelijk verschillende kleuren voor beide kanten, egale achtergrond.
- Grootte: grote pionnen, grote kaarten, grote letters. Hoge schaakstukken zijn makkelijker te herkennen.
- Verlichting: gelijkmatig licht, zonder weerkaatsing op het bord (vermijd een erg glanzend gelakt bord).
- Tastbare herkenningspunten als aanvulling: reliëf, markeringen op de kaarten, stukken die je met de hand kunt onderscheiden.
Schaken, een goede kandidaat
Schaken is een positiespel: je kijkt naar het geheel, maar je kunt ook veld voor veld verkennen. Met een groot bord en brede stukken blijven veel slechtziende spelers lang spelen. Om een comfortabel schaakbord te vinden, kun je kijken naar schaakspelen met grote, contrastrijke stukken: de complete sets van hout hebben stukken in verschillende maten en contrastrijke velden. Controleer altijd de hoogte van de koning en het werkelijke contrast tussen de twee kanten, in plaats van je op een foto te verlaten.
Als de persoon bijna niets meer ziet, ga dan naar de pagina spellen voor blinden: reliëf wordt dan belangrijker dan kleur.
Tabel: spellen en aanpassingen
| Spel | Nuttige aanpassing | Doelgroep |
|---|---|---|
| Schaken | Groot bord, hoge stukken, sterk contrasterende kanten; stukken met pen voor meer herkenningspunten | Slechtziend, senior |
| Dammen | Grote pionnen, sterk contrasterende velden | Slechtziend, senior |
| Kaartspellen | Kaarten met grote letters, zeer duidelijk verschillende kleuren | Slechtziend |
| Dominospel | Grote stippen, sterk contrast; stippen in reliëf bij sommige modellen | Slechtziend, blind |
| Puzzels | Grote stukken, sterk contrasterend beeld | Slechtziend, senior |
Waar je gespecialiseerd materiaal vindt
In Frankrijk zijn er verschillende organisaties. De vereniging AccessiJeux heeft als doel moderne gezelschapsspellen toegankelijk te maken voor mensen met een visuele beperking, dankzij stickers in reliëf en braille-etiketten; zij heeft een online winkel en een ludotheek in Parijs. De Association Valentin Haüy, opgericht in 1889, is sinds 1891 erkend als van openbaar nut en biedt diensten rond gespecialiseerd materiaal. Deze organisaties worden ter informatie genoemd: deze gids is onafhankelijk en vertegenwoordigt hen niet. Controleer altijd zelf welke producten bij elk van hen verkrijgbaar zijn.
Samen spelen: enkele eenvoudige tips
- Zeg je zetten hardop als de persoon het bord niet goed kan onderscheiden.
- Houd het bord en het licht altijd op dezelfde plek: de persoon went dan aan de herkenningspunten.
- Vermijd tafelkleden met patronen onder het bord.
- Stel korte partijen voor. Visuele vermoeidheid is echt.
Voor digitale spellen geeft de pagina online schaken en schermlezer de mogelijkheden.
Veelgestelde vragen
Welke spellen zijn geschikt voor een slechtziende persoon?
Spellen met grote onderdelen en sterk contrast: schaken en dammen in grote uitvoering, kaartspellen met grote letters, dominostenen met grote stippen, puzzels met grote stukken. De juiste keuze hangt af van het type slechtziendheid (centraal zicht, gezichtsveld, gevoeligheid voor verblinding).
Welke activiteit kun je doen met een slechtziende?
Aangepaste gezelschapsspellen, luister- of geheugenspellen, begeleide wandelingen of online spellen met schermlezer. Het belangrijkste is de persoon te vragen wat hij of zij nog ziet en wat hij of zij leuk vindt.
Wat is het verschil tussen een spel voor slechtzienden en een spel voor blinden?
Een spel voor slechtzienden maakt gebruik van het restzicht (grootte, contrast, verlichting). Een spel voor blinden berust op tastzin of gehoor (reliëf, braille, geluiden). Sommige spellen combineren beide aanpassingen.