Jouer aux échecs à l’aveugle: metoda, rekordy i wielcy prekursorzy

Partia w ciemno rozgrywana jest bez patrzenia na szachownicę: ogłasza się ruchy i trzyma w pamięci całą pozycję. Rekord zatwierdzony przez Guinnessa to 48 symultan, ustanowiony przez Timura Gareyeva w Las Vegas w grudniu 2016 roku. Tej praktyki, uprawianej przez graczy widzących, nie należy mylić z szachami dla osób niewidomych.

W ciemno czy niewidomy: wyjaśnienie

Po polsku określenie „jouer aux échecs à l’aveugle” bywa mylące. Oznacza ćwiczenie pamięci i wyobraźni, często prezentowane jako pokaz: gracz mierzy się z jednym lub kilkoma przeciwnikami, nigdy nie patrząc na szachownice. Gracze niewidomi natomiast potrzebują odpowiedniego sprzętu: zobacz stronę szachownica dotykowa oraz stronę o znanych szachistach niewidomych.

Rekordy symultan w ciemno

Rekord Najdorfa utrzymywał się przez sześćdziesiąt cztery lata, aż do rekordu Marca Langa. Timur Gareyev, według Guinnessa obywatel Uzbekistanu, grał na rowerze stacjonarnym. Jego próba nie była jeszcze oficjalna, gdy ją ogłoszono; została następnie uznana przez Guinnessa, a FIDE podała ją 24 marca 2017 roku. Dokładne daty występu Najdorfa różnią się w zależności od źródła (styczeń 1947).

Metoda: jak się ćwiczy

1. Naucz się współrzędnych. Wiedz bez zastanowienia, że a1 jest polem ciemnym, a e4 leży w centrum.
2. Wyobrażaj sobie trasy. Przesuwaj w myślach skoczka lub gońca po szachownicy.
3. Odtwarzaj partie. Odtwarzaj znane partie na podstawie zapisu, bez planszy.
4. Przejdź do pełnej partii z partnerem, który widzi szachownicę i ogłasza twój ruch.
5. Korzystaj ze struktury. Rozpoznawaj łańcuchy pionów, otwarte linie i motywy taktyczne zamiast zapamiętywać figurę po figurze.

Ten trening nie jest zarezerwowany dla mistrzów: wzmacnia koncentrację i pamięć roboczą. Le Palais des Échecs wyjaśnia, dlaczego trenowanie pamięci dzięki szachom jest częstą korzyścią z gry.

Dlaczego to nie jest ćwiczenie tylko dla widzących

Gracze niewidomi również stosują wizualizację: gdy szachownicę dotykową bada się palcami, pozycja odtwarzana jest w głowie. Różnica dotyczy stosunku do sprzętu, a nie sposobu myślenia. Niewidomi gracze najwyższej klasy, tacy jak ci startujący w zawodach IBCA, również potrafią grać bez dotykania szachownicy.