Szachy, niepełnosprawność intelektualna i autyzm: czy to naprawdę gra dostosowana?

Szachy mogą odpowiadać niektórym osobom z niepełnosprawnością intelektualną, autyzmem lub chorobą Alzheimera, pod warunkiem dostosowania: zasady wprowadzane jedna po drugiej, krótkie sesje, gra ograniczona do kilku figur. Nie ma obietnicy terapeutycznej: ta strona przedstawia praktyczne wskazówki, a nie opinię medyczną.

Przede wszystkim ostrożność

Określenia „niepełnosprawność intelektualna”, „niepełnosprawność psychiczna”, „zaburzenia ze spektrum autyzmu” i „choroba Alzheimera” obejmują bardzo różne rzeczywistości. Ten serwis nie jest medyczny. Nie przywołuje żadnych badań na ten temat, ponieważ nie znaleźliśmy wystarczająco wiarygodnego źródła, by oprzeć na nim obietnicę. Trzymamy się wskazówek dotyczących dostosowania gry, opartych na zdrowym rozsądku i doświadczeniu instruktorów: nie zastępują one opinii specjalistów towarzyszących tej osobie.

Dlaczego szachy mogą odpowiadać

• Zasady są stałe, jasne i pozbawione przypadku: możliwe ruchy są zawsze takie same.
• Grę prowadzi się w dwie osoby, bez obowiązku dużego mówienia.
• Można ją uprościć: gra pionkami, gra tylko z królem i wieżą, gra skoczkiem.
• Nie ma dolnej granicy wieku ani minimalnego poziomu.

Dostosowanie nauki

1. Jedna figura naraz. Zacznij od wieży lub skoczka, na niemal pustej szachownicy.
2. Krótkie, obrazkowe instrukcje. Karty z ilustracjami pokazują, jak porusza się każda figura.
3. Sesje po 15–20 minut. Przerwij, zanim pojawi się zmęczenie.
4. Doceniaj próby. Celem jest przyjemność i więź, a nie zwycięstwo.
5. Zachowaj rytuał. To samo miejsce, ten sam stolik, te same figury.

Niepełnosprawność intelektualna a gry planszowe: słownik

Placówki medyczno-społeczne używają skrótów, które pojawiają się w dokumentacji gier: IME (instytut medyczno-wychowawczy), FAM (dom pobytu z opieką medyczną), MAS (specjalistyczny dom opieki), ESAT (zakład pracy chronionej). Animatorzy mogą tam proponować szachy jak każdą inną grę planszową. Grę prostszą od szachów znajdziesz na stronie gry dla słabowidzących, która przedstawia gry czytelne wizualnie, np. domino i karty.

Choroba Alzheimera: grać bez obiecywania

Dla starszej osoby z chorobą neurodegeneracyjną gra jest przede wszystkim chwilą wspólnoty. Pamięć proceduralna (jak porusza się figura) może utrzymywać się dłużej niż inne rodzaje pamięci, ale nie należy z tego czynić zasady. Wskazówki są te same co przy niedowidzeniu: mało figur, duże elementy, bez zegara, spokojna atmosfera. Zobacz także stronę AMD i seniorzy.

Czym szachy nie są

Szachy nie są terapią. Le Palais des Échecs szerzej opisuje korzyści szachów dla koncentracji dla szerokiej publiczności; te ogólne korzyści nie są dowodem na skuteczność w konkretnej niepełnosprawności. W razie wątpliwości zapytaj lekarza lub wychowawcę prowadzącego.