Gry dla osób z AMD (zwyrodnieniem plamki żółtej): szachy w dużym formacie i inne pomysły

Osobom z AMD warto polecać duży format, wysoki kontrast i dobre oświetlenie, ponieważ choroba uszkadza widzenie centralne, pozostawiając widzenie obwodowe. Szachy, warcaby, domino z dużymi oczkami i karty z dużym drukiem to dobre wybory. Ta strona nie zastępuje porady lekarskiej.

AMD a gry: co warto wiedzieć

Plamka żółta odpowiada za widzenie szczegółowe, czyli to, czego używamy do czytania, rozpoznawania twarzy czy odróżniania figury szachowej. Gdy ulega pogorszeniu, środek pola widzenia staje się rozmyty lub ciemny, podczas gdy obwód pozostaje widoczny. Według Inserm choroba we wszystkich postaciach dotyczy około 8 % populacji Francji, a jej częstość wyraźnie rośnie z wiekiem: około 1 % osób w wieku 50–55 lat oraz 25–30 % osób powyżej 75. roku życia. Te liczby należy mniej więcej podzielić na pół, jeśli uwzględnimy wyłącznie późne postacie z utratą widzenia centralnego. Inne źródła podają różne dane, dlatego warto traktować je jako rzędy wielkości.

W praktyce osoba może lepiej widzieć, patrząc lekko obok przedmiotu. Odpowiednia gra ułatwia tę strategię: duże figury, wyraźnie odróżnione kolory i brak przytłaczających wzorów.

Szachy w dużym formacie

Szachy nie wymagają czytania tekstu: wszystko zależy od kształtu figur i koloru pól. To atut dla osoby z AMD, pod warunkiem wyboru odpowiedniego sprzętu.

• Wysokie i szerokie figury, o dobrze rozróżnialnych sylwetkach (skoczek, goniec, hetman).
• Kontrastowe kolory: bardzo jasne figury przeciw bardzo ciemnym.
• Matowa szachownica, bez odblasków i błyszczącego lakieru, z dużymi polami.
• Równomierne, regulowane oświetlenie, padające raczej z boku.

Le Palais des Échecs wyjaśnia w artykule, jak wybrać szachownicę dużych rozmiarów, podając wymiary pola i wysokość króla: to dobra podstawa do oceny, czy zestaw będzie wygodny. Aby podarować grę bliskiej osobie przechodzącej na emeryturę, ta sama strona proponuje też zestaw szachowy na prezent z okazji emerytury.

Inne gry i zajęcia dla seniorów słabowidzących

Dla rodzin i placówek

W domu opieki lub dziennym ośrodku pobytu pomagają kilka zasad: wolny stół, łagodne światło padające bezpośrednio, partie trwające dwadzieścia do trzydziestu minut, a prowadzący zapowiada ruchy. Szachy można też grać we dwoje na różnym poziomie: jedna osoba może dać drugiej przewagę figur. Celem jest przyjemność wspólnej gry. Jeśli wzrok nadal się pogarsza, stopniowo przejdź na pomoce dotykowe; strona gry dla słabowidzących opisuje przystosowania, a strona o grach dla niewidomych rozwija ten temat.

Czego ten poradnik nie mówi

Ta strona nie udziela porad medycznych. Każde pogorszenie widzenia lub zniekształcenie linii prostych uzasadnia szybką wizytę u okulisty. Nie twierdzimy również, że szachy mają jakikolwiek działanie terapeutyczne na chorobę.