Blindschaken: methode, records en grote voorlopers
Een blindpartij wordt gespeeld zonder het schaakbord te zien: je kondigt je zetten aan en houdt de volledige stelling in het geheugen. Het door Guinness erkende record is 48 gelijktijdige partijen, gevestigd door Timur Gareyev in Las Vegas in december 2016. Deze praktijk van ziende spelers mag niet worden verward met schaken voor blinde mensen.
Blind of blindschaken: de verduidelijking
In het Frans leidt de uitdrukking « jouer aux échecs à l’aveugle » tot verwarring. Ze duidt een oefening in geheugen en visualisatie aan, vaak gepresenteerd als show of demonstratie: een speler neemt het op tegen een of meer tegenstanders zonder ooit de schaakborden te zien. Blinde spelers hebben daarentegen aangepast materiaal nodig: zie de pagina over het tactiele schaakbord en de pagina over beroemde blinde schakers.
Records van gelijktijdige blindpartijen
| Speler | Jaar | Partijen | Plaats en toelichting |
|---|---|---|---|
| George Koltanowski | 1937 | 34 | Edinburgh; Europees en daarna wereldrecord vóór Najdorf |
| Miguel Najdorf | 1947 | 45 | São Paulo; volgens Guinness: 39 gewonnen, 4 remise, 2 verloren, in meer dan 23 uur |
| Marc Lang | 2011 | 46 | 26-27 november 2011 |
| Timur Gareyev | 2016 | 48 | Las Vegas (Universiteit van Nevada), 3-4 december; 35 gewonnen, 7 remise, 6 verloren; 19 u 9 min |
Het record van Najdorf stond vierenzestig jaar, tot dat van Marc Lang. Timur Gareyev, volgens Guinness van Oezbeekse nationaliteit, speelde op een hometrainer. Zijn poging was nog niet officieel toen ze werd aangekondigd, en werd later door Guinness erkend; de FIDE rapporteerde het op 24 maart 2017. De exacte data van de prestatie van Najdorf verschillen per bron (januari 1947).
De methode: hoe je traint
- Leer de coördinaten. Weet zonder nadenken dat a1 een donker veld is en dat e4 in het centrum ligt.
- Visualiseer routes. Laat mentaal een paard of loper over het bord bewegen.
- Speel bekende partijen na. Speel bekende partijen na aan de hand van hun notatie, zonder bord.
- Ga over op een volledige partij tegen een partner die het bord wel ziet en jouw zet aankondigt.
- Gebruik de structuur. Herken pionketens, open lijnen en tactische thema's in plaats van stuk voor stuk te onthouden.
Deze training is niet voorbehouden aan kampioenen: ze versterkt concentratie en werkgeheugen. Le Palais des Échecs legt uit waarom je geheugen trainen met schaken een veelvoorkomend voordeel van de beoefening is.
Waarom dit geen oefening alleen voor zienden is
Blinde spelers oefenen ook visualisatie: wanneer het tactiele schaakbord met de vingers wordt verkend, wordt de stelling in het hoofd opgebouwd. Het verschil zit in de relatie tot het materiaal, niet in de manier van denken. Blinde spelers van zeer hoog niveau, zoals die die aan de wedstrijden van de IBCA deelnemen, kunnen ook spelen zonder het schaakbord aan te raken.
Veelgestelde vragen
Hoe speel je blindschaken?
Je kondigt de zetten aan in algebraïsche notatie en houdt de stelling in je hoofd. Om te oefenen: leer de coördinaten van elk veld, speel korte partijen mentaal na en ga dan over op volledige partijen tegen een partner die het bord zichtbaar houdt.
Wat is het record voor blindpartijen?
Volgens Guinness World Records speelde Timur Gareyev op 3 en 4 december 2016 48 gelijktijdige partijen blind aan de Universiteit van Nevada in Las Vegas: 35 gewonnen, 7 remise en 6 verloren, in 19 uur en 9 minuten.
Is het hetzelfde als schaken wanneer je blind bent?
Nee. Iemand die blindschaakt, ziet normaal en kiest ervoor niet naar het bord te kijken. Een blinde speler heeft geen gezichtsvermogen en gebruikt een tactiel schaakbord. Beiden komen samen in het onthouden van de stelling.